IN DE MEDIA

Maak jezelf beter door water zonder PFAS

In gesprek met Karel Thieme, ooit de thee-expert van Nederland, nu ondernemer met een missie: bij iedereen zuiver water uit de kraan. Zonder PFAS.

Door Maarten Fornerod

Niet toevallig tref ik hem in Gorinchem, in het invloedsgebied van de PFAS-uitstoot van Chemours (voorheen DuPont) in Dordrecht. Dat is het grote chemiebedrijf dat decennialang PFOA en andere PFAS-stoffen via de lucht heeft uitgestoten. En dat ook in het kraanwater terechtkomt. Heel weinig en heel veilig, zeggen de waterleidingbedrijven. Kraanwater voldoet aan de wettelijke norm, zeggen het RIVM en de Gezondheidsraad. Niet iedereen is gerustgesteld. En er zitten ook andere stoffen in kraanwater die je niet per definitie graag op wilt drinken. Maar het begon met de thee en haar belangrijkste ingrediënt: water.

Van theeproever tot activist

Karel Thieme vertelt: ‘Het begon in 1981, toen ik als jonge theeproever in een groothandel werkte. Ik proefde dagelijks 150 kopjes thee. Op een avond zette ik een bijzondere thee voor mijn vrouw. Zij vond het niks. Ik dacht eerst dat ik iets verkeerd had gedaan, maar na testen met verschillende waters bleek het Papendrechtse kraanwater de thee volledig kapot te maken. Met gedestilleerd water werd dezelfde thee schitterend. Dat moment veranderde alles voor mij.’

Dus het ging eerst om smaak, niet om gezondheid?

‘Ja, in het begin ging het puur om kwaliteit. Maar al snel realiseerde ik me dat wat de thee kapotmaakt, ook in ons lichaam terechtkomt. Die “droogrest” - de onoplosbare zouten en andere stoffen die achterblijven als water verdampt - zijn geen onschuldige mineralen. En in de loop der jaren zijn daar steeds meer zorgwekkende stoffen bijgekomen: PFAS, medicijnresten, bestrijdingsmiddelen en plastics.’

Hoe erg is het met ons kraanwater gesteld, volgens jou?

‘Het is de afgelopen veertig jaar niet schoner geworden, ondanks wat we soms in het nieuws horen. We hebben in Nederland het vuilste oppervlaktewater van Europa, en daar wordt een groot deel van het drinkwater van gemaakt. Traditionele zuivering haalt PFAS en medicijnresten er onvoldoende uit. Drinkwaterbedrijven zeggen terecht dat het water aan de norm voldoet, maar die normen zijn niet streng genoeg voor wat we nu weten over PFAS. Ook kunnen ze geen écht zuiver water door de bestaande leidingen laten stromen, om technische redenen.’

Je hebt een product ontwikkeld dat kraanwater zuivert en in je gootsteenkastje past met behulp van omgekeerde osmose. Wat doet omgekeerde osmose precies dat gewone filters niet doen?

‘Een gewoon koolstoffilter haalt geurtjes en een deel van de stoffen weg, maar laat calcium, magnesium en vooral de kleine, hardnekkige moleculen zoals PFAS grotendeels zitten. Reverse osmose is een membraan met gaatjes van één miljoenste millimeter. Dat haalt écht bijna alles eruit: PFAS, medicijnresten, bestrijdingsmiddelen, zware metalen en microplastics. Wat overblijft is nagenoeg puur water.’

Is dat dan niet te puur? Moet water niet een beetje mineralen hebben?

‘Dat is een veelgehoord misverstand. Ons lichaam haalt mineralen vooral uit voedsel, niet uit water. En als je écht zuiver water drinkt, is dat juist gunstig: je belast je lichaam niet met stoffen die het niet nodig heeft. Veel mensen die overstappen op reverse osmose water melden dat ze zich beter voelen, minder last hebben van hun huid of spijsvertering, en dat thee, koffie, groente en rijst veel beter smaken. Bloemen staan langer. Goede indicaties dat het water schoner is.’

Jouw missie is nu ‘echt zuiver water voor iedereen’. Hoe zie je dat voor de toekomst?

‘Ik geloof dat de toekomst decentraal is. We kunnen niet verwachten dat de grote waterbedrijven in de komende jaren ineens overal perfect zuiver water gaan leveren via de bestaande leidingen. Dat is technisch en economisch niet haalbaar. De oplossing ligt bij de mensen zelf: een compact reverse osmose systeem onder de gootsteen. Dan heb je in de keuken altijd zuiver water om te drinken en te koken, terwijl je voor schoonmaak en toiletspoelen gewoon kraanwater gebruikt.

In nieuwbouwhuizen zou je dat zelfs nog slimmer kunnen doen: het afvalwater van de osmose-installatie opvangen en gebruiken voor toiletspoeling. Dan is er geen druppel verspilling.’

Je hebt ook een sociaal fonds opgezet. Waarom?

‘Omdat zuiver water geen luxeproduct mag worden. We hebben een Aquapeak Sociaal Fonds waaruit we mensen met een kleine beurs kunnen helpen. Van elke verkochte installatie gaat een deel in dat fonds. Mensen die zelf al een apparaat hebben, kunnen hun korting op onderhoud ook doneren. Zo proberen we de missie echt inclusief te houden.’

En voor noodsituaties heb je ook iets ontwikkeld?

‘Ja, de Aquapeak Survival. Een draagbaar, handmatig apparaat waarmee je uit rivier-, sloot- of regenwater drinkbaar water kunt maken met omgekeerde osmose. Met een snelheid van een liter per minuut. In een crisissituatie - stroomuitval, vervuiling of wat dan ook - is dat letterlijk levensreddend. We denken dat hulporganisaties dit soort apparaten serieus gaan nemen.’

‘We drinken al tientallen jaren iets wat we eigenlijk niet meer zouden moeten willen drinken.’

In de regio rond Dordrecht en Gorinchem is PFAS een groot issue. Zie je daar ook politieke beweging?

‘In Papendrecht is Onafhankelijk Papendrecht de eerste lokale partij in Nederland die in haar programma heeft staan dat iedere inwoner recht heeft op een waterzuiveraar zonder PFAS. Dat is een begin. Als wethouders zelf zo’n apparaat in huis nemen en ervaren hoe groot het verschil is, kan dat het gesprek veranderen. Uiteindelijk moet het breder: ook landelijk en Europees moeten we erkennen dat de huidige normen onvoldoende bescherming bieden.’

Tot slot: wat zou je tegen iemand zeggen die denkt, ach, het zal wel meevallen met dat kraanwater?

‘Ik zou zeggen: proef het verschil zelf. Zet eens thee of kook eens groente met kraanwater en met echt zuiver water. Het verschil is niet subtiel. En als je je zorgen maakt over PFAS en andere stoffen die we de afgelopen decennia in het milieu hebben gebracht, dan is een eigen zuivering onder de gootsteen op dit moment de meest concrete en effectieve stap die je zelf kunt zetten. We hebben lang gedacht dat Nederlands kraanwater vanzelfsprekend perfect was. Die tijd is voorbij. Het is tijd om zelf de verantwoordelijkheid te nemen voor het water dat we elke dag drinken.’

---

Disclaimer: Dit interview is bedoeld voor algemene, informatieve doeleinden. De ervaringen en uitspraken in het interview zijn geen medisch of gezondheidskundig advies. Aquapeak is geen medische instantie. Raadpleeg bij vragen over je gezondheid of specifieke klachten altijd een gekwalificeerde arts of medisch specialist.

Onafhankelijke achtergrondinformatie: lees bij het RIVM meer over PFAS in drinkwater.